Dot Mati
Olih I Wayan Juniartha
Ada
ané lebih sukeh idupné kén i legu?
Yén
bangun kaliwat semeng, asli lakar mati uyak andus fogging
Dinas Keséhatan. Yén bangun kaliwat tengai, asli lakar sing
man lud. Umah-umah ba pada puyung. Manusané ba konyangan
gegéson ka kantor. Time is money, koné.
Yén
ngandelang peteng dogén anggo ngalih amah, sinah lakar
ngemasin mati masi. Monto liuné ada jenis ubad legu jani, uli
ané miik kanti ané pengit, jeg asli kéweh sajan ngalih pangupa
jiwa.
“Di
ageté man nyegut jelema abesik, ané bakatanga anggota DPRD. Da
san ngemang getih, nguliang pis tunjangan gén ba sing nyak.
Asli asan getihné pait makilit. Telung dina ba i legu lakar
ngutah mising,” I Wayan Gumatat Gumitit nuturang.
To
mara urusan ngalih pangupa jiwa, tondén urusan membina
keluarga sejahtera. Da san lakar ngelah panak sarjana,
nyidayang ngelah panak gén ba untung i legu.
“Mara marupa taluh gén ba liu ané mati. Yén sing caplok bé,
taluhé uruga kén i manusa. Makelo-kelo sinah lakar sing ngelah
pretisentana i legu, yén ia mati lakar sing nyidayang dadi
Betara Hyang Guru, sing man suarga,” kéto abetné I Wayan.
Yén
ba kena tuak, I Wayan nak mula ngendah satuané. Mara sajan
sekaa tuakné serius mligbagang nyén ané cocok dadi gubernur
Bali, I Wayan jeg élah nyatuang legu.
“Amonto kéwehné idupné i legu nanging kanti jani tondén taén
cang ningeh legu bunuh diri.”
Prajani sepi patuakané. Konyangan mendep. Mara ipuan anggota
senior sekaa tuaké, I Putu Mabuk Lagi, ngantung iba. Kaliwat
punyahné, pelih baana negul tali. Buung I Putu mati, kupingné
dogén ané payu magantung. Kanti jani, kupingné nu di
carang punyan kopiné. Sing ada ané nyak nulungin kuping.
“Liunan ané bunuh diri to krana dot ngalih perhatian, krana
marasa sing ada ané ngrunguang,” I Madé Psikiatri Méditasi
Anti Déprési masaut.
I
Madé demen sajan méditasi, jemet mlajahin psikiatri nanging nu
dogén kena déprési. To kranané nu dogén ia nelik di dagang
tuaké.
Yén
seken krana dot ngalih perhatian, nguda liunan anaké
bunuh diri di tongos ané sepi, ané sing liu ada jelema. Yén
sing di tengah kamar, liunan ané ngantung iba di tegalan. Yén
sing kéto, di sisin tukadé ané serbi ba ia nguluh portas.
“Lénan kén tonya, nyén ané lakar ngemang perhatian di
tongos-tongos kéto?” Nyoman Ngamah Sing Taén Mayah matakon.
Yén
seken krana dot ngalih perhatian, patutné ngantung iba di
tengah peken, nginem portas di balé banjar. Yén seken dot
sajan-sajan ngalih perhatian, dadi masi bunuh diri di natar
pura.
“Asli lakar liu sajan man perhatian. Apabuin yén di pura. Yén
ba kanti ngaé désané nelahang pis anggo guru piduka, bendu
piduka, macaru gedé di pura, asli kanti atiban nu lakar
ingetanga kén kramané,” kéto raosné sambilanga
bungker-bungker.
“Jaman cara jani, nyén ané sing dot ngamatiang iba, nyén ané
sing dot mati?” I Madé Kerakap Tumbuh Di Batu nyelag.
Gelas tuakné puyung, matané uli tuni ba puyung-mangmung.
“Jaman cara jani, tuah ané corah ané nyidayang idup. Yén sing
nyogok lakar sing man gaé. Yén sing korupsi, gaéné asli lakar
sing nekaang apa. Yén sing kolusi pasti lakar masuk bui krana
korupsi.”
“Jaman cara jani, jelema ané melah ané lakar sing ngelah gaé,
lakar lacur, tur yén jelék sajan nasibné, lakar masuk bui,”
kéto abetné.
Ongkeb sajan warung tuaké, konyangan ngelésang baju, konyangan
matané puyung.
“Yén jelema corah ba kapercaya dadi pemimpin, koruptor
kasembah dadi tokoh masyarakat, penipu kasungsung dadi
pemimpin umat, nyén sujatiné ané nu nyak idup?” kéto patakoné
I Madé.
“Nak liu masi ané ngamatiang iba krana ba sing percaya
kén idup. Yén ba sing ada ané lakar patut tindihin, yén ba
sing nyidayang nindihin ané patut, sing mula luungan mati?”
Sambilanga ngenyit roko, I Madé magedi. Konyangan mendep.
Leguné ngrunyung, sing ada ané ngender-ngaplakin. Konyangan
madalem i legu. Konyangan madalem I Madé.
Sujatiné, ada ané lebih sukeh idupné kén i legu. Ané lebih
sukeh idupné kén i legu sing ada lénan kén jelema melah di
jaman corah.